DWARS

Door het vetorecht op te geven transformeer je de VN van een forum naar een supermacht. Is dat wat we willen?

De EU is wat mij betreft net op de grens, maar de VN is qua grootte en logheid bijna niet te controleren. Het klinkt heel democratisch; het afschaffen van het vetorecht.

Maar ik vind dat er in een echte democratie naar de stem van de minderheid moet worden geluisterd, en ik ben bang dat met het afschaffen avn het vetorecht we een dictatuur van de meerderheid krijgen in de VN. En dan moeten wij het als klein land ontgelden. Willen wij ons onderwerpen aan landen die het niet zo nauw nemen met burgelijke vrijheden?

Het geven van een vetorecht aan continentale samenwerkingsverbanden vind ik een absurde vorm van het onderdrukken van minderheden binnen confederaties.

Als een land bijvoorbeeld een bepaalde handelswijze van de VN inzake Darfur, Noord-Korea, Isräel and so on prefereert, maar een meerderheid in de EU heeft liever een andere aanpak, dan betekent dat dat dit land zich in een geheel andere instelling moet houden aan een standpunt waarmee het niet eens is, én dat in een andere instelling is geformuleerd.

Laat de EU als instelling zich vooral bezighouden met wat voor de lidstaten van belang is, maar laat de EU de lidstaten niet de mond snoeren waar het geheel andere zaken aangaat. Kortom, het geven van een zetel aan continentale samenwerkingsverbanden staat haaks op het idee om de VN democratischer te maken. Wellicht wordt het er wel slagvaardiger door, maar de vraag is of democracy ten koste van efficiency mag gaan (de bekende trade-off tussen input en output legitimacy).

Nou ja, even los van dat vetorecht, is het niet zo onlogisch dat de EU op bepaalde terreinen in andere organisaties haar lidstaten vertegenwoordigt.

Over landbouwbeleid hebben we onze souvereiniteit voor het grootste deel overgegeven aan de EU, vandaar dat de EU een eigen zetel binnen de WTO heeft en Nederland vertegenwoordigt bij de WTO als het over landbouwbeleid gaat.

Feit is natuurlijk wel dat internationale besluitvorming zeer moeilijk is door het grote aantal landen dat er is in de wereld. Een aantal landen binnen de Veiligheidsraad hebben een vetorecht waarbij tegenwoordig alle basis verdwenen is waaròm zij dat vetorecht hebben (zeg nou zelf, waarom zou Frankrijk nou een vetorecht moeten hebben en in dat zelfde geval Duitsland, Japan, Zuid-Afrika of Brazilië niet?). Ik denk daarom dat het draagvlak voor het vetorecht in zekere mate verhoogd zou kunnen worden als het toegekend wordt aan bepaalde groepen landen, die onderling al tot een standpunt zijn gekomen. Niet ideaal, maar altijd beter dan het huidige systeem...

Maar tot de Derde Wereldoorlog of een andere gebeurtenis van die strekking gepasseerd is, voorzie ik geen veranderingen, omdat de vijf vetolanden te zeer gehecht zijn aan hun veto om iedere verandering niet te vetoën.

Gert-Jan
DWARS Maastricht

Je zegt wel "even los van het vetorecht", maar vervolgens gaat nagenoeg alles daarover ;) En wat je daarover zegt deel ik geheel.

Maar ik zie de logica van de EU die een groep landen vertegenwoordigt in de VN, wat totaal niet te vergelijken valt met de EU. De EU is opgericht uit handelsoverwegingen (vooral, dan toch). Ja, symbolisch staat het bewaren van de vrede voorop, maar in de praktijk regeren de economische aspecten vooral. Dat de EU dan vertegenwoordigd is als blok van landen binnen de WTO, is logisch, aangezien de WTO, uiteraard, ook een haldelsinstantie is. Maar voor de VN geldt dat totaal niet.

Maar de EU verandert steeds meer van een economische in een politieke unie. Denk aan de tweede en derde pijler van de EU waarin allerlei politieke zaken zoals justitie & politie en veiligheids- & buitenlands beleid centraal staan. Ik ben het met je eens dat de EU nu nog een zeer economische gerichte organisatie is, maar dat is ook vooral omdat de politieke tak te langzaam van de grond komt. Ik denk echter dat daar meer werk van gemaakt moet worden (wel met een democratischer gehalte dan nu) en dan hebben we wel een politieke regionale organisatie die de lidstaten kan vertegenwoordigen.

De Verenigde Naties zijn destijds opgericht als internationaal regime om als overlegplatform te fungeren tussen staten. Het grote voorbeeld - de Volkenbond - uit het interbellum (1918-1940) kreeg na vele mislukkingen de doodsteek toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Na de Tweede Wereldoorlog is er een nieuw orgaan opgericht, een verbeterde Volkenbond met veel meer lidstaten.
Maar eigenlijk heeft de VN nooit goed kunnen functioneren. Al snel na de oprichting vervielen we in het bipolaire systeem van de Koude Oorlog waarin Oost en West tegenover elkaar stonden, ook in de VN. Omdat de grote vertegenwoordigers van Oost en West - VS & USSR - beide veto-recht hadden, werden er vanaf dat moment eigenlijk nooit echte besluiten genomen. De VN-operatie in Korea is een uitzondering, maar kwam voort uit een tijdelijke boycot van de USSR van de VN (zonder aanwezigheid dus ook geen veto-mogelijkheid). Verder beperkte de VN zich tot observatie-operaties en soms een hulp-operatie.
Na de val van de Muur heerste euforie over het feit dat de VN nu eindelijk haar werk goed kon gaan doen. En dat was ook nodig want tijdens de Koude Oorlog waren allerlei ethische, nationalistische en economische conflicten in Tweede en Derde Wereldlanden onderdrukt geweest, maar begin jaren negentig braken overal conflicten uit. Vele daarvan spelen nu nog. En de VN heeft sindsdien veel gedaan, maar kan niet overal zijn om vele redenen: niet genoeg geld, niet genoeg manschappen, niet genoeg politieke wil, angst voor slachtoffers, etc. En boevndien heeft de VN in de veertig jaar die ze al bestond weinig ervaring op kunnen doen met peace-keeping en peace-enforcing. Dat waren immesr het soort operaties die altijd een veto kregen.
De samenstelling van de VN heeft hier alles mee te maken. De VN is in 1945 opgericht met de machtsverhoudingen van die tijd. Dat betekent dat de veto's zijn gegeven aan staten die toen machtig waren. Sindsdien is in organisatorische zin weinig verandert. Oftewel wij zitten nu met een interstatelijk overlegorgaan dat de machtsverhoudingen van de jaren vijftig vertegenwoordigt. Dat zal dus moeten veranderen... helaas gaat geen enkele staat vrijwillig zijn veto-recht opgeven. Terwijl het absurd is dat binnen Europa twee vaste vertegenwoordigers in de Veiligheidsraad zitten - Frankrijk en Groot-Brittannië - terwijl vele continenten niet eens een vertegenwoordiger hebben (de wisselde tijdelijke zetels terzijde gelaten).
Ik sta volkomen achter het idee om de VN te democratiseren waarbij veto's worden afgeschaft. Democratie is besluiten bij meerderheid, met respect voor de mening van de minderheid. Veto's helpen die minderheid niet, want als we goed kijken naar wie het veto-recht heeft zijn dat allerminst staten die een minderheid vertolken!! Er zal dus een ander systeem van Check's and balances moeten worden bedacht, waardoor de minderheid altijd gehoord kan worden. Veto's zijn daar niet het instrument voor. Ik denk dat alle staten een gelijke stem moeten krijgen, zoals in de Algemene Vergadering. Het idee om de regionale organisaties een stem te geven lijkt me ook prima. Momenteel werkt de VN ook samen met regionale (veiligheids)organisaties om haar beleid vorm te kunnen geven. In Europa worden VN-operaties sinds de jaren negentig vaak uitgevoerd door de NAVO of de EU dmv gedelegeerde mandaten van de VN.
Want niet alleen democratischer maken is van belang, als we willen dat de VN ook haar werk kan gaan doen zullen we de VN ook slagkrachtiger moeten maken. Slagkrachtig maken betekent de veto's afschaffen en duidelijke, snellere besluitvorming mogelijk maken. Als regionale organisaties een groep staten zouden kunnen vertegenwoordigen, zou de groep die over een onderwerp moet spreken en besluiten veel kleiner zijn en dus zou besluitvorming sneller kunnen. Waarom zouden er niet van elk continent een regionale organisatie in een nieuwe Veiligheidsraad zitting krijgen?!? Maar dan zonder veto! En dat elke staat behalve vertegenwoordiging in de Veiligheidsraad via hun regionale organisatie een gelijke stem heeft in de Algemene Vergadering.
Ik ben om dezelfde reden als hierboven ook geen voorstander van een democratische VN in de zin van een gekozen vertegenwoordiging. Ik denk dat we nog niet zover zijn dat het te organisderen is om werelwijd verkiezingen te houden. Hoeveel partijen zouden er dan zijn, is het mogelijk om tot coalities te komen, wat zou het mandaat van de wereldbevolking betekenen, etc. Maar in de eerste plaats denk ik dat we dat niet moeten willen. Hiermee creeër je een soort superstaat, de VN als bovenstatelijke autoriteit.